Ben Aynasında_{İslâm Düşüncesinde Marifetu'n-Nefs ve Marifetullah İlişkisi}

İnsan, ömrü boyunca dış dünyayı anlamaya çalışır; oysa en büyük sır, daima kendi içinde saklıdır. Kendini tanımadan hakikati tanımak mümkün müdür? Varlığın anlamı, kulluğun sırrı ve Allah’a giden yol, insanın kendi nefsinde yazılı değil midir? Kendisinden alınan mîsak, bütün kâinatın yüklenmekten çekindiği emanet değil midir? Buna göre, insanın kendisine yönelttiği en kadim soru hâlâ cevabını beklemektedir: “Ben kimim?”

Marifetu’n-nefs ilminde bu soru, yalnızca insanın mahiyetini araştıran felsefî bir problem değil; mutlak hakikatin eşiğine açılan varoluşsal bir kapıdır. Çünkü kendini tanımak, kendi hakikatinde tecelli eden ilahî sırra yönelmektir. Hikmet, irfan ve vahyin ortak çağrısı da budur: “Nefsini tanı ki Rabb’ini tanıyasın.”

İşte marifetu’n-nefs, bu yüzden sıradan teorik bir malumatın adı değildir. Marifetu’n-nefs, insanın kendi hakikatine uyanmasıdır. Kendisini, Allah’ın isim ve sıfatlarının tecelli ettiği bir ayna olarak okuyabilmesidir. Kendini, kendisinden daha büyük bir hakikatin ayeti olarak görebilmesidir. Aradığı hakikat, kendisine şah damarından daha yakındır. Zira insan, Allah’tan uzak değildir; kendisinden uzaktır. Kendine yönelen, Rabb’ine yönelmiş olur.

Ben Aynasında O, perdeleri aralayıp Rabb’e yönelişin izini sürmektedir. İnsana dair soruların peşinden giderek marifetu’n-nefsi vahyin ışığı, irfanın şuhûdu ve hikmetin burhanıyla inşa edilen müstakil bir ilim olarak ele almaktadır.

Ben Aynasında O, insanın varlık mertebelerini, ruhun, nefsin, kalbin, aklın, vicdanın ve fıtratın hakikatini, kendini tanımanın imkânını, yöntemini ve gayesini araştırırken, bütün yolları tek bir hakikatte buluşturmaktadır: Marifetullah.

O hâlde kendini tanımak, yalnızca kendini bilmek değildir; varlığın anlamını ve Rabb’ini tanımaya açılan en yakın kapıyı aralamaktır. Bu kitap, o kapının eşiğinde durup içeri girmeyi göze alanlara bir davettir. Ben aynasında O'nu görebilmek için…